Als de overheid concurreert met bedrijven, gelden per 1 juli 2012 vier regels om oneerlijke concurrentie met ondernemingen te voorkomen. Deze regels staan in de nieuwe Wet Markt en Overheid. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) controleert of overheden zich aan de regels houden.

In de Wet Markt en Overheid staan de volgende regels:

Kostendoorberekening

Overheden moeten de integrale kosten van een product en/of dienst doorberekenen in de prijs. Zo moet een gemeentelijke plantsoenendienst die ook particuliere tuinen onderhoudt, de kosten van dat particuliere onderhoud volledig in rekening brengen.

Bevoordelingsverbod

Overheden mogen hun eigen overheidsbedrijven niet bevoordelen boven concurrerende bedrijven. Bijvoorbeeld door het aanbieden van een gunstige financiering.

Gegevenshergebruik

Overheden mogen hun gegevens alleen hergebruiken voor andere producten en/of diensten als andere organisaties of bedrijven ook (onder dezelfde voorwaarden) deze gegevens kunnen gebruiken. Een gemeente mag bijvoorbeeld de gemeentelijke basisregistratie alleen gebruiken voor het versturen van een commerciële mailing als zij die gegevens onder dezelfde voorwaarden aan derden beschikbaar stelt.

Functiescheiding

Als een overheid voor bepaalde producten en/of diensten een bestuurlijke rol vervult en die  activiteiten ook zelf uitvoert, mogen niet dezelfde personen betrokken zijn. Zo wordt voorkomen dat de gemeenteambtenaar die de aanvragen voor een kapvergunning behandelt, tegelijkertijd ook betrokken is bij het particulier  aanbieden van kapwerkzaamheden.

Voor bestaande producten of diensten geldt een overgangstermijn van twee jaar. In die periode kan de NMa niet optreden. De overgangstermijn geldt niet voor nieuwe activiteiten door overheden. Voor de gedragsregel functiescheiding geldt een overgangstermijn van één jaar. Bij een overtreding van de regels kan de NMa een dwangsom opleggen. De nieuwe regels gelden niet voor het lager en hoger onderwijs, de publieke omroep en voor activiteiten die de overheid in het algemeen belang uitvoert of als er sprake is van staatssteun.